ThuPhu.comThủ Phủ
Ghé vườn, ghé làng nghề

Hái trái cây tại vườn: hỏi trước, giờ ghé, cách hái không hại cây và cách tính tiền

Muốn tự hái trái tại vườn cần hỏi trước, đi sáng sớm, hái đúng cách để không gãy cành non và hiểu vườn tính tiền theo vé hay theo ký trước khi bước vào.

A Vietnamese woman in a conical hat reaches up to snap ripe longan bunches in a shady orchard, seen from behind, soft morning light, green and amber tones

Muốn hái trái tại vườn cho trọn vẹn, bạn cần làm ba việc trước khi đi: hỏi vườn có đang mở cho khách hái không, chọn giờ sáng sớm hoặc chiều muộn, và hỏi rõ vườn tính tiền theo vé vào vườn hay theo số ký mang về. Không phải vườn nào treo trái cũng nhận khách, và không phải loại trái nào cũng nên để khách tự tay hái.

Phần dưới đi theo thứ tự một chuyến: chọn vườn và loại trái hợp với việc tự hái, giờ đến, cách hái từng nhóm trái để cây không bị hại, cách vườn tính tiền, đồ nên mang và những lỗi mà chủ vườn kể đi kể lại. Cuối bài có phần áp vào trường hợp của bạn: đi một mình, đi cả nhà hay đi để mua về làm quà.

Loại trái nào hợp để khách tự hái

Việc khách tự hái hợp với loại trái mọc thấp, cuống dễ tách và cây không quá nhạy. Trái mọc cao, cuống dai hoặc cây đang mang lứa sau thì vườn thường hái sẵn rồi cho khách chọn. Bảng dưới là nguyên tắc chung, từng vườn có thể khác:

Nhóm tráiKhách tự hái được khôngVì saoMùa chính (dương lịch, tham khảo)
Vải, nhãnĐược, ở cành thấpBẻ cả chùm theo cuống, cành vừa tầm tayVải miền Bắc khoảng cuối tháng 5 đến tháng 7; nhãn khoảng tháng 7 đến tháng 8
Chôm chôm, bòn bonĐược nếu vườn choChùm thấp, nhưng cần kéo cắt để không xé vỏ cànhMiền Nam khoảng tháng 5 đến tháng 8
Măng cụtThường khôngCây cao, trái dễ dập, nhựa vàng chảy khi vaMiền Nam khoảng tháng 5 đến tháng 7
Dâu tây trong nhà màngĐược, có hướng dẫnLuống thấp, nhưng giẫm lên gốc là hỏng cả hàngGần như quanh năm, ngon nhất mùa khô
Thanh longCó vườn cho, cần kéoTrái bám trụ, gai và bẹ dễ trầy tayRải rác quanh năm nhờ thắp đèn, mùa thuận khoảng tháng 5 đến tháng 8
Bưởi, camĐược ở cây thấpCần kéo cắt sát cuống, không vặnBưởi, cam miền Bắc dồn về cuối năm

Các khoảng tháng trên chỉ để bạn khoanh vùng. Mùa trái lệch theo thời tiết từng năm, có năm sớm hay muộn vài tuần, nên luôn hỏi vườn ngay trong tuần định đi. Riêng sầu riêng là loại trái rụng tự nhiên khi chín, vườn không cho khách trèo hái, nên đừng tính chuyện tự tay hái loại này.

Giờ ghé và vì sao sáng sớm là giờ đẹp nhất

Trái hái lúc sáng sớm còn mát, vỏ căng, cuống tươi và để được lâu hơn trái hái giữa trưa. Đó là lý do nhà vườn tự hái để bán cũng thường làm từ lúc trời vừa sáng. Với khách, sáng sớm còn có lợi là vườn chưa nóng, muỗi chưa nhiều như chiều tối, và chủ vườn có thời gian dẫn bạn đi một vòng trước khi bận việc khác.

Khung giờ dễ chịu nhất thường là từ khoảng sáu rưỡi đến chín giờ sáng, hoặc sau ba rưỡi chiều. Giữa trưa trong vườn nhãn hay chôm chôm rất oi vì tán cây kín, gió không lùa vào được, trẻ nhỏ và người lớn tuổi rất dễ mệt. Nếu bạn đi từ thành phố xa và chỉ tới được lúc trưa, hãy nghỉ ăn uống trước, vào vườn lúc đầu giờ chiều khi nắng đã nghiêng.

Lưu ý mùa nắng gắt ở miền Nam và những ngày nồm ở miền Bắc: trong vườn ẩm, mặt đất dưới tán cây trơn rêu dù trời không mưa. Đi chậm, nhìn chân, nhất là quanh bờ mương và chỗ đặt ống tưới. Một chuyện nhỏ hay bị quên: nhiều vườn có giờ nghỉ trưa của gia đình. Gọi trước để hỏi giờ mở, đừng đến lúc chủ nhà đang ngủ trưa rồi đứng gọi cổng. Sau mưa lớn, nhiều vườn tạm không nhận khách vì đất trơn, mương đầy nước và trái ướt dễ hỏng.

Cách hái từng loại để cây không bị hại

Chủ vườn lo nhất không phải khách ăn bao nhiêu, mà là khách bẻ gãy cành mang mầm cho lứa sau. Mấy nguyên tắc dưới đây đúng với phần lớn cây ăn trái:

  • Vải, nhãn: bẻ cả chùm tại chỗ cuống chùm nối vào cành, không giật từng trái lẻ. Giật lẻ làm rách vỏ trái còn lại, chùm hỏng nhanh. Chỉ bẻ chùm ở tầm tay, không kéo cành xuống thấp.
  • Chôm chôm: dùng kéo vườn đưa, cắt ở cuống chùm. Bẻ tay dễ xé dọc vỏ cành, chỗ xé ấy là cửa cho nấm bệnh.
  • Bưởi, cam: cắt sát cuống trái, chừa một đoạn cuống ngắn. Không vặn xoay, vì vặn làm tróc phần núm, trái thối từ đó trong vài ngày.
  • Dâu tây: ngắt cả cuống bằng hai ngón tay, đi đúng lối giữa luống, không ngồi lên mép luống.
  • Thanh long: dùng kéo, cắt ở chân trái sát trụ, đeo găng nếu vườn đưa. Không bẻ ngang vì bẹ thanh long gãy là mất chỗ ra hoa lứa sau.
  • Mọi loại: không trèo cây, không rung cành cho trái rụng, không hái trái xanh để thử. Trái chưa chín hái xuống là bỏ, vườn mất mà bạn cũng không ăn được.

Nếu không chắc trái nào đã chín, cứ hỏi. Người vườn nhìn màu vỏ, độ nở gai, độ căng của trái mà biết, và họ thường vui khi được chỉ.

Vườn tính tiền theo những cách nào

Vé vào vườn, ăn tại chỗ. Bạn trả một khoản theo đầu người, được ăn thoải mái trong vườn trong một khung thời gian. Trái mang về tính riêng theo ký. Cách này phổ biến ở vườn miệt vườn đón khách, nơi khách đến để chơi nhiều hơn để mua.

Không thu vé, tính theo ký hái được. Bạn vào hái, cân ở cổng, trả theo ký. Giá này thường cao hơn giá bán cho thương lái, vì bạn chiếm thời gian người vườn, chọn trái đẹp nhất và vườn phải chịu phần cây bị đụng chạm. Đừng so con số này với giá vườn bán buôn.

Vé trọn gói kèm phần mang về. Một số nơi gộp vé với một lượng trái mang về nhất định. Hỏi rõ phần mang về là bao nhiêu ký và có được chọn loại không.

Mua theo chùm hoặc theo cây. Ít gặp với khách lẻ, hay gặp với nhóm đông muốn bao một cây hay một hàng. Cần thoả thuận rõ trước khi hái: ai hái, hái hết hay chừa trái non, trái xấu thì tính sao.

Câu nên hỏi trước khi bước vào. "Vườn mình tính vé hay tính ký, trái mang về có được chọn không, trái rụng dưới gốc có tính không?" Ba câu này đủ để không ai phải ngại khi ra cổng cân trái. Hỏi xong nhớ nhắc cả nhóm, vì người đi sau hay không nghe.

Nhận ra vườn thật sự cho khách hái

Có trái trên cây ở tầm tay. Vườn đón khách hái thường chừa lại vài hàng cây thấp, trái để chín cây chứ không hái sạch bán cho thương lái. Nếu nhìn vào thấy cây chỉ còn lá, trái đã nằm sẵn trong sọt thì đó là chỗ bán trái, không phải chỗ hái.

Có lối đi và chỗ cân ở cổng. Vườn quen đón khách thường đắp lối đi giữa các hàng cây, có chỗ rửa tay, chỗ ngồi và cái cân đặt gần cổng. Những thứ đó cho thấy người ta đã tính chuyện khách vào ra.

Người vườn nói rõ được giống và tuổi cây. Hỏi cây này giống gì, trồng mấy năm, ra hoa tháng nào. Người trồng trả lời ngay, không cần nghĩ. Người gom hàng ven đường thì thường nói chung chung.

Ven quốc lộ và ngay cổng vườn là hai chuyện khác nhau. Dãy sạp ven đường mùa vải, mùa chôm chôm phần nhiều là hàng gom từ nhiều vườn, có khi từ vùng khác. Không xấu, nhưng nếu bạn muốn tự hái thì phải đi sâu vào trong xóm, hỏi đường tới vườn.

Mang gì khi đi hái trái

Phần này ngắn nhưng quên một món là chuyến đi mất vui. Danh sách kiểm dưới đây dành cho chuyến nửa ngày:

  • Áo dài tay mỏng, quần dài, giày hoặc dép quai hậu đế bám. Dép lê tuột trên mương đất là chuyện hằng ngày ở vườn miền Tây.
  • Nón rộng vành, kem chống muỗi, chai nước. Không xịt nước hoa đậm: ong, kiến vàng trên cây có trái chín bị hút về.
  • Khăn ướt và một túi nhỏ đựng vỏ, hạt để mang ra cổng bỏ đúng chỗ.
  • Thùng xốp hoặc giỏ thoáng nếu định mang về nhiều. Túi ni lông kín làm trái hầm, nhất là vải và chôm chôm.
  • Tiền lẻ, vì nhiều vườn nhỏ không nhận chuyển khoản hoặc sóng yếu.
  • Với trẻ nhỏ: áo thay, băng dán cá nhân, thuốc bôi khi bị kiến đốt.

Kéo cắt cành thì để vườn đưa, đừng mang kéo của nhà theo: kéo của vườn được lau sạch giữa các cây để khỏi truyền bệnh, còn kéo lạ mang từ nơi khác tới là thứ nhà vườn cẩn thận rất ngại. Nếu đi bằng xe máy, chuẩn bị dây chằng và một tấm lót cho thùng trái, vì đường vào vườn thường là đường đất, xóc hơn bạn nghĩ.

Áp vào trường hợp của bạn và lỗi hay gặp

Mỗi kiểu chuyến đi cần một cách hỏi khác. Đi một mình hoặc hai người: hỏi vườn có nhận khách lẻ không, nhiều vườn chỉ mở khi đủ nhóm. Đi cả nhà có trẻ nhỏ: hỏi vườn có lối đi khô, chỗ ngồi nghỉ, nhà vệ sinh không. Đi để mua về làm quà: hỏi vườn hái sẵn hàng loại một được không, vì trái bạn tự hái thường lẫn cỡ. Những lỗi chủ vườn hay kể:

  • Đến không báo, gặp hôm vườn vừa phun thuốc hoặc vừa bán sạch lứa cho thương lái.
  • Ăn tại chỗ quá no rồi bỏ dở trái đã bẻ trên cành hoặc dưới gốc.
  • Để trẻ chạy vào luống, giẫm gốc dâu, kéo cành nhãn.
  • Mặc cả giá theo ký sau khi đã hái xong, trong khi lúc vào không hỏi.
  • Chất trái vào túi kín rồi để trong cốp xe nóng suốt chặng về, tới nhà thì trái đã nóng, chảy nước.
  • Tin lời rao "vườn ngay gốc" trên mạng mà không gọi xác nhận, tới nơi thì là sạp ven đường gom hàng.

Câu hỏi thường gặp

Có nên đi hái trái vào cuối tuần không?

Được, nhưng cuối tuần mùa cao điểm vườn đông, trái chín trên tầm tay thường đã bị hái gần hết từ sáng. Nếu chỉ đi được cuối tuần, hãy đến sớm ngay khi vườn mở và báo trước số người.

Ăn tại vườn có an toàn không, có cần rửa trái?

Trái có vỏ dày như vải, nhãn, chôm chôm bóc ăn được ngay. Dâu tây, ổi ăn cả vỏ thì nên hỏi vườn lần phun thuốc gần nhất và rửa qua bằng nước sạch vườn chỉ cho, không ăn vội ngay từ luống.

Tự hái có rẻ hơn mua ở chợ không?

Thường không rẻ hơn nhiều, có khi còn cao hơn, vì bạn được chọn trái ngay trên cây và chiếm thời gian người vườn. Điều bạn nhận được là độ tươi và trải nghiệm, không phải phần chênh giá.

Mùa vải, mùa chôm chôm năm nay bắt đầu khi nào?

Không ai báo được ngày chính xác từ xa, vì nắng mưa từng năm đẩy mùa sớm hay muộn vài tuần. Cách chắc nhất là gọi một vườn quen trong vùng khoảng mười ngày trước khi đi để hỏi trái đã đổi màu tới đâu.

Trẻ nhỏ có được tự hái không?

Được ở loại cây thấp như dâu tây, ổi, chùm nhãn sà thấp, có người lớn đi kèm. Không để trẻ dùng kéo vườn một mình và không cho trèo, kể cả cây trông thấp, vì cành cây ăn trái giòn hơn bạn nghĩ.

Mang trái về xa thế nào cho khỏi hỏng?

Để trái trong thùng xốp có đục vài lỗ hoặc giỏ thoáng, lót lá hay giấy, đặt ở chỗ mát trong xe thay vì cốp. Vải và chôm chôm nên để nguyên chùm, về tới nhà thì cho vào ngăn mát ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138