ThuPhu.comThủ Phủ
Ghé vườn, ghé làng nghề

Thời điểm nên tránh khi ghé vườn, làng nghề: mưa bão, nắng gắt, phun thuốc, cận Tết

Những lúc không nên ghé vườn và làng nghề: mưa bão, nắng gắt, tuần phun thuốc, thu hoạch rộ, cận Tết, ngày làng nghỉ. Kèm bảng theo miền và cách đổi lịch.

Heavy rain falls over a deserted fruit orchard with muddy paths between the trees and an empty bamboo hut, wide shot from a covered porch, grey blue light

Những lúc nên tránh ghé vườn và làng nghề là: ngày mưa bão và ngay sau bão, đợt nắng gắt giữa trưa, tuần nhà vườn phun thuốc, ngày thu hoạch rộ khi cả nhà bận giao hàng, những ngày sát Tết ở làng nghề làm hàng Tết, và ngày làng nghỉ vì giỗ tổ nghề hay việc chung. Mỗi thời điểm ấy có lý do riêng, và có cách xoay để vẫn đi được.

Bài này đi qua từng loại thời điểm, kèm bảng theo miền để bạn khoanh vùng tháng nên cẩn thận, những dấu hiệu nhận biết khi tới nơi rằng mình đến không đúng lúc, và cách đổi lịch sao cho không mất lòng chủ nhà. Các khoảng tháng chỉ là tham khảo, vì thời tiết từng năm xê dịch.

Bảng theo miền: những tháng cần xem kỹ thời tiết

Bảng dưới không bảo bạn đừng đi trong những tháng này, mà nhắc rằng đây là lúc cần xem dự báo thời tiết từng ngày và hỏi vườn trước khi lên đường:

MiềnThời điểm cần cẩn thận (dương lịch, tham khảo)Lý do chính
Bắc Bộ và trung duKhoảng tháng 7 đến tháng 9; những đợt rét đậm tháng 12 đến tháng 2Mưa bão, lũ quét vùng núi; rét làm vườn ngưng việc, đường đèo sương mù
Vùng núi phía BắcMùa mưa khoảng tháng 6 đến tháng 9Sạt lở đường, lũ quét; đi đồi chè, nương vùng cao rất trơn
Bắc Trung BộKhoảng tháng 5 đến tháng 7 nắng gió khô nóng; tháng 9 đến tháng 11 mưa bãoNắng gắt làm đi vườn mệt; bão lũ chia cắt đường
Nam Trung BộKhoảng tháng 9 đến tháng 12Mùa mưa và lũ dồn về cuối năm
Tây NguyênMùa mưa khoảng tháng 5 đến tháng 10Đường đất đỏ lầy, mưa chiều nặng hạt; mùa khô thì nhiều bụi
Nam BộKhoảng tháng 3 đến tháng 4 nắng nóng; mùa nước lên khoảng tháng 9 đến tháng 11 ở vùng trũngNắng gắt trưa; nước lên làm ngập vườn thấp, đường vào cù lao

Mùa nước nổi ở miền Tây không hẳn là lúc nên tránh: có những trải nghiệm chỉ có lúc ấy, như xem cánh đồng ngập, đặc sản mùa nước. Nhưng nếu mục đích là đi vườn hái trái, vườn thấp có thể đang ngập và lối đi khó.

Cùng một tháng, mỗi vùng mỗi khác. Đừng lấy thời tiết thành phố mình đang ở để đoán thời tiết vùng vườn cách hai trăm cây số. Xem dự báo của chính nơi định đến, ba ngày trước và sáng hôm đi.

Mưa bão và ngay sau bão

Trong ngày mưa bão. Đường làng ngập, lối vườn trơn, cành cây có thể gãy rơi. Nhiều vườn tạm không nhận khách. Đò, phà ở vùng sông nước có thể ngưng chạy.

Một hai ngày sau bão. Đây là lúc nhà vườn bận nhất: dựng lại cây đổ, nhặt trái rụng, khơi mương. Khách tới lúc ấy là thêm việc cho họ. Trái rụng sau bão thường dập, không phải trái ngon để khách hái.

Sau mưa lớn ở vùng đồi. Đất đỏ, đất đồi chè rất trơn và có thể sạt ở taluy. Chờ đất khô vài ngày nếu đi đồi dốc.

Mưa dầm kéo dài. Không có bão nhưng mưa nhiều ngày liền cũng làm trái nứt, trái úng, vườn đầy muỗi. Trái hái sau mưa dầm thường nhạt và mau hỏng, mua mang về xa không bền.

Cách xoay. Đặt lịch có ngày dự phòng; khi có tin bão, gọi hỏi vườn và chủ động dời lịch. Đừng đợi nhà vườn phải gọi bảo bạn đừng đến. Nếu đã đặt cọc bữa trưa hay phần trái, báo sớm để chủ vườn kịp xoay xở, thường họ sẵn lòng chuyển sang ngày khác.

Nắng gắt và những giờ nên tránh trong ngày

Ở vườn trái cây, giờ khó chịu nhất là khoảng mười một giờ trưa đến ba giờ chiều. Tán cây kín gió, hơi đất bốc lên, muỗi ít nhưng người mệt rất nhanh. Ở ruộng muối, đồi chè, cánh đồng không có bóng mát, nắng còn gắt hơn và phản chiếu từ mặt đất.

Những đợt nắng nóng gay gắt của miền Bắc và miền Trung đầu hè, hay giai đoạn cuối mùa khô ở miền Nam, là lúc người lớn tuổi và trẻ nhỏ dễ bị say nắng. Nếu buộc phải đi vào những ngày này, chỉ ở ngoài trời trong khung sáng sớm và chiều muộn, giữa trưa nghỉ trong nhà, uống nước đều.

Ở xưởng làng nghề có lò, như đúc đồng, rèn, nung gốm, sấy, giữa trưa mùa hè trong xưởng rất nóng. Thợ thường làm từ sớm rồi nghỉ trưa dài, chiều mát mới làm tiếp. Hỏi giờ làm của xưởng và đến đúng giờ ấy; đến giữa trưa có khi chỉ thấy xưởng im, lò tắt.

Một mẹo nhỏ để đỡ nắng: mặc áo dài tay sáng màu bằng vải mỏng thay vì áo cộc. Người làm vườn mặc như thế không phải vì kín đáo mà vì mát hơn và đỡ côn trùng.

Mùa phun thuốc và giai đoạn nhạy cảm của cây

Đây là thời điểm người đi vườn ít biết nhất. Mỗi loại cây có giai đoạn nhà vườn phải chăm kỹ, và khách tới lúc ấy là không tiện. Những dấu hiệu và giai đoạn cần biết:

  • Tuần vừa phun thuốc bảo vệ thực vật: có mùi thuốc, có khi cắm cọc báo hiệu. Nhà vườn có trách nhiệm không cho khách hái ăn trong thời gian cách ly.
  • Giai đoạn cây ra hoa, đậu trái non: cành non, hoa dễ rụng khi va chạm. Nhiều vườn không đón khách vì sợ khách kéo cành, rung cây.
  • Đợt xử lý ra hoa nghịch mùa: vườn đang tác động cho cây ra hoa, không muốn người lạ đi lại nhiều.
  • Ngay sau khi bón phân: đất ẩm mùi, nhiều ruồi muỗi, lối đi bẩn.
  • Vườn ươm đang giâm, ghép cây con: không gian hẹp, cây con dễ hỏng.

Cách xử lý đơn giản nhất là hỏi thẳng: "Tuần này vườn có phun xịt gì không, có tiện cho khách vào không?" Người vườn đàng hoàng sẽ nói thật. Nếu họ bảo nên đợi thêm vài ngày, nghe theo, vì đó là vì sức khoẻ của bạn.

Ngược lại, giai đoạn trái đã chín, sắp thu hoạch, phần lớn nhà vườn cẩn thận đã ngưng phun để kịp thời gian cách ly trước khi bán. Đó cũng là lý do mùa chín là mùa đẹp để đi vườn.

Thu hoạch rộ và cận Tết: khi chủ nhà bận nhất

Đỉnh vụ thu hoạch. Trong vài tuần trái chín rộ, cả nhà vườn thức từ ba bốn giờ sáng hái, phân loại, giao cho thương lái. Khách tới buổi sáng sớm đúng lúc ấy dễ bị tiếp vội. Đến sau giờ giao hàng, khoảng giữa buổi sáng, thường được đón chu đáo hơn.

Cuối vụ. Trái còn lại trên cây thưa, phần lớn là trái nhỏ, trái muộn. Đi cuối vụ có lợi là vườn rảnh, nhưng đừng kỳ vọng cây trĩu trái như ảnh.

Làng nghề làm hàng Tết. Những tháng cuối năm âm lịch, làng nón, làng hương, làng tranh, làng hoa, làng bánh mứt làm ngày làm đêm. Đi xem lúc ấy rất đẹp, nhưng phải đứng xa, không hỏi chuyện nhiều, không nhờ làm thử.

Mấy ngày sát Tết và đầu năm. Nhiều xưởng nghỉ từ khoảng hăm ba tháng chạp đến hết rằm tháng giêng hoặc lâu hơn. Đến lúc ấy dễ gặp cửa đóng.

Ngày giỗ tổ nghề, ngày lễ của làng. Mỗi làng nghề có ngày giỗ tổ riêng, ngày ấy cả làng nghỉ làm, có khi tổ chức lễ. Hỏi trước để tránh hoặc nếu được mời thì đến xem như một vị khách.

Lên lịch có chỗ lùi: bốn bước

Vì không ai biết trước thời tiết hay việc nhà của người khác, cách tốt nhất là lên lịch theo kiểu có chỗ lùi. Bốn bước sau áp được cho cả chuyến đi một mình lẫn chuyến đoàn:

  1. Chọn khoảng tuần, không chọn một ngày. Khi hỏi vườn, nói "con định đi khoảng tuần sau, ngày nào nhà mình tiện nhất?" thay vì chốt cứng một ngày.
  2. Giữ một ngày dự phòng. Với chuyến đi xa, giữ thêm một ngày cuối tuần kế tiếp. Báo cho chủ vườn biết bạn có thể dời.
  3. Hỏi lại ba ngày trước và tối hôm trước. Ba ngày trước để biết trái chín tới đâu, thời tiết ra sao; tối hôm trước để chốt giờ và số người.
  4. Có phương án trong nhà. Nếu hôm đi gặp mưa, chuẩn bị sẵn một điểm có mái che gần đó, như xưởng làng nghề, chợ quê, nhà cổ trong vùng, để chuyến đi không mất trắng.

Với đoàn đông đã đặt xe, đặt cơm, việc dời lịch tốn kém hơn nhiều, nên càng phải hỏi kỹ thời tiết trước khi chốt xe. Ở mùa bão, nhiều người tổ chức có thói quen chỉ đặt cọc xe sau khi xem dự báo khoảng năm ngày trước chuyến đi.

Đến không đúng lúc: dấu hiệu và cách lui

Có khi đã hỏi trước mà tới nơi vẫn không đúng lúc: nhà có việc đột xuất, thương lái tới bất ngờ. Những dấu hiệu nên nhận ra:

  • Chủ nhà trả lời ngắn, mắt hướng về chỗ đang làm dở.
  • Sân đầy sọt trái chờ cân, xe tải đang chờ ở cổng.
  • Trong nhà có đông người mặc đồ trang trọng, có mâm cỗ.
  • Lò đang ra mẻ, thợ chạy qua chạy lại không dừng.
  • Có tiếng điện thoại liên tục, chủ nhà vừa nghe vừa ra hiệu.

Khi thấy những dấu hiệu ấy, nói ngắn: "Nhà mình đang bận, con xin phép ghé lại lúc khác, hoặc chiều nay có tiện không ạ?" Đề nghị một giờ khác cụ thể, hoặc xin mua nhanh một ít hàng rồi về. Chủ nhà sẽ nhớ bạn là người biết ý, và lần sau đón bạn tử tế hơn nhiều. Đừng nán lại chờ chủ nhà xong việc nếu không được mời ở lại.

Nếu cả đoàn đã tới nơi mà vườn thật sự không tiếp được, hỏi chủ vườn có nhà nào quanh đó đang rảnh không. Người trong vùng thường biết nhau, và việc họ giới thiệu bạn sang vườn bên cạnh tốt hơn nhiều so với việc cả đoàn đứng chờ ở cổng.

Câu hỏi thường gặp

Mùa mưa có nên đi vườn trái cây không?

Mùa mưa trùng mùa trái rộ ở nhiều vùng, nên vẫn đáng đi. Đi buổi sáng, mang áo mưa, giày đế bám, xem dự báo từng ngày. Tránh ngày có bão, áp thấp và một hai ngày ngay sau bão.

Làm sao biết vườn vừa phun thuốc?

Thường có mùi thuốc, có khi có cọc hay dây đánh dấu khu vừa phun, lá còn vệt thuốc khô. Cách chắc nhất là hỏi chủ vườn lần phun gần nhất và khu nào được hái ăn tại chỗ.

Làng nghề có nghỉ vào ngày rằm, mùng một không?

Tuỳ làng. Nhiều làng vẫn làm bình thường, có làng nghỉ một buổi hoặc làm ít. Ngày giỗ tổ nghề thì thường nghỉ hẳn. Hỏi trước nơi định đến, đừng đoán theo lệ của làng khác.

Có nên đi làng nghề vào dịp cận Tết không?

Đây là lúc làng nghề làm hàng Tết đông vui nhất, rất đáng xem, nhưng cũng là lúc người làng bận nhất. Đi ngày thường, đứng xa chỗ làm việc, không nhờ làm thử và mua hàng nhanh gọn.

Rét đậm có ảnh hưởng gì khi đi đồi chè, vườn cây miền Bắc?

Rét đậm làm chè ngừng ra búp, nhiều vườn nghỉ việc ngoài đồng, đường đèo có sương mù và băng giá ở vùng cao. Ngoài cảnh đẹp mùa đông, bạn ít thấy được công việc thu hái, nên chọn thời điểm khác nếu muốn xem người làm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138